ي‌ترديد، يافتن راه حل مشكلات اجتماعي، صرفاً از توان دولت‌ها خارج بوده و نگرش سياسي و امنيتي به مسائل اجتماعي نيز كه روش لاپوشاني را تجويز نموده، به تخريب بیشتر جامعه مي‌انجامد. در اين ميان مراكز علمي و پژوهشي و نهادهاي مدني مردمي، به‌ويژه مساجد، در جامعه اسلامي در كنار مردم و دولت‌ها يا حتي پيشاپيش آنان به چار ه‌جويي برمي خيزند.

مسجد، پايگاه تبلیغاتی دين اسلام بوده و بسياري از ارزش‌هاي اجتماعي نظير اخلاص و درستکاري، ساماندهي زندگي و نظم و تقوي در آن مشهود است. اغلب افرادي كه بيشتر به مسجد مراجعه دارند، كمتر حقوق ديگران را ضايع مي‌كنند، و زندگی خود را با نظم بيشتري همراه مي‌سازند و در زندگي اجتماعي آنان آثار و رفتار ديني نيز به چشم مي‌خورد. از سوي ديگر، نقصان ارزش‌هاي ديني سبب بروز بي‌نظمي‌ها و آشوب‌هاي اجتماعي است. اين‌گونه مسائل به فرد و خانواده منتقل مي‌شود و اين درگيري و تشنج به محل كار وی نيز تسري مي‌يابد. تكرار اين دور باطل در نهايت نابساماني فرد و خانواد ه را در پي دارد و عدم امنيت در ساختار كلي جامعه به ويژه در سطح محله‌اي را افزایش مي‌دهد. در بررسي نقش دين دركاهش آسيب‌پذيري اجتماعي و ارتقاي سطح ارز ش‌هاي اخلاقي و انساني و مشارکت‌هاي مردمي، كاهش مفاسد اجتماعي و اخلاقي در محله‌هاي شهري؛ تشكيل ستادهاي حفاظت اجتماعي در مساجد به ويژه مساجد محله‌اي، و اداره‌ی آن در قالب تشكل‌هاي مردمي در جهت پيشگيري از بروز و گسترش جرايم و آسيب‌هاي اجتماعي از اهميت بسزايي برخورداراست.
برقراري امنيت و رفاه اجتماعي در جامعه، دامنه‌ي وسيعي از فعاليت‌ها و برنامه‌هاي پيشگيرانه، حمايتي و امنيتي و خدمات اجتماعي خاص را شامل مي‌گردد كه تحت نظارت وكمك دولت‌ها و نهادها و گروه‌هاي مردمي به منظور حفظ سلامت تمامي افراد جامعه صورت گرفته و از دو رويكرد در جهت‌گيري عام و خاص برخوردار است. در رويكرد عام، براي برقراري امنيت اجتماعي با محور قرار دادن سلامت و با تأكيد بر اصول پيشگيري از ارتكاب جرم براي ارتقای كيفيت زندگي آحاد مردم و مشاركت همه‌جانبه آنان، برنامه‌هاي ارتقايي پي‌ريزي و به مورد اجرا گذارده مي‌شود .
در اين راستا، اصولی راهنما جهت تحقق امنيت اجتماعي مورد توجه قرار مي‌گيرند:
تأكيد بر سلامت‌محوري جامعه و ارتقاي مستمر كيفيت زندگي آحاد جامعه و در كنار آن تأكيد بر ارايه خدمات امنيتي و ارائه حمايتي.
علاوه بر اين محور قراردادن آسيب‌هاي اجتماعي و جرايم در مقابل افراد آسيب ديده و پيشگيري از بروز آ ن‌ها.
بهبود و شناخت علمي آسيب‌های اجتماعي و انجام برنامه‌هاي اجرايي پيشگيرانه در اين خصوص.
تأكيد بر تسهيل شرايط مشاركت مردم با نهادهاي مذهبی نظير مساجد و تكايا در برنامه‌هاي امنيتي به ويژه امنيت محله‌اي.
وقتي امنيت رخت مي‌بندد
امنيت در صدر نيازهاي بر حق مردم هر جامعه است. هدف از امنيت، محفوظ بودن جان، ناموس، مال و آبروي مردم است، يعني اينكه آحاد جامعه درپناه قانون نترسند ، خائف نباشند، احسان ناامني نكنند و احساس خطر نكنند . بدون امنيت نه سياست و اقتصاد پيشرفت مي‌كند، نه دين و فرهنگ رشد مي‌كند.
رگه‌هاي دين در پيكره جامعه
عنصر عظيم اجتماعي دين، كاركردهاي ارزشمندي در تحرك و شادابي اجتماعي در عرصه‌هاي مختلف دارد و عامل مهمي در سلامت جامعه و كاهش آسيب‌پذيري اجتماعي محسوب مي‌گردد. از اين رو، بديهي است كه تقويت آن در جامعه به ويژه در سطح محلي و محله‌اي، به ارتقای سطح ارزش‌هاي اخلاقي و انساني و سلوك اجتماعي و بالا رفتن ضريب امنيت و مشاركت‌هاي مردمي و مسئولیت‌هاي اجتماعي منجر گشته و كاهش مفاسد اجتماعي و اخلاقي و بسياري از جرايم را نيز در پي دارد. اين كاركرد ارزشمند و منحصربه‌فرد عنصر دين، آن را در ميان سرمايه‌هاي اجتماعي برجسته ساخته است و بر اين اساس بايد در صدر نظام برنامه‌ريزي كشور قرار گيرد.
نقش مساجد در برقراری امنیت و رفا ه اجتماعی
مسجد به عنوان يك مكان، از دو جلوه متفاوت برخوردار است. به عبارت ديگر، دوگونه رفتار در اين مكان ويژه متجلي مي‌گردد، كه در امر تعليم و تربيت و جهت‌دهي رفتارهاي فردي و جمعي افراد بسيار مؤثر است. جلو ه‌ي ظاهري مساجد، رفتارها و اعمال و روابط پسنديده ديني و مذهبي و مقبول شرع و دين است. در حالي كه در جلوه پنهاني مساجد، رفتارهاي شخصيتي، غيرجمعي و كنترلي رخ مي‌د‌هد.
هنگامي كه انسا ن‌ها به صورت جمع در حال برگزاري مناسك و انجام فرايض ديني هستند، رفتارهاي جمعي مقبول و عمومي ظاهر مي‌گردد. هنگامي كه افراد به‌صورت غيرجمعي و به‌صورت فردي در مسجد ظاهر مي‌شوند،خودبه‌خود به محاسبه، كنترل و بررسي رفتارهاي‌ شخصي و فردي خود مي‌پردازند.
ويژگي مساجد به عنوان مكان‌هاي مقدس در مقابل ساير اماكن دراين است كه مسجد ماهيتاً علاوه بر اين كه محلي براي تجمع و همبستگي جمعي است و انسان‌ها با حضور گروهي خود در آن به همبستگي رفتارهاي جمعي مي‌انديشند، به طور مكاني و موقعيتي و باعنايت به نگاه خاص فردي كه در آن مكان حضور مي‌يابد، فرد را به درون خود ارجاع داده و آنچه را كه در جمع از طرح آن پرهيز مي‌نمود، در حالت انفرادي به طرح آن مي‌پردازد.
گفتني است كه طرح موضوعات و مسائل رفتاري و فكري بيشتر حالت اصلاح‌‌كنندگي، ترميمي و كنترلي دارد. بر اين اساس مي‌توان پذيرفت كه حضور جمعي و فردي در مساجد برانگيزنده رفتارهاي مطلوب فردي و جمعي است و از بروز آسیب‌های اجتماعی در راستای تقویت امنیت اجتماعی می‌كاهد. د ر حالي كه ساير اماكن ممكن است تنها يكي از اين حالات تأثيري را بر جاي گذارند.
نقش امنيتي مساجد با نقش تربيتي اين مراكز در ارتباط متقابل است. منظور از نقش تربيتي مساجد، نقشي است كه اين نهادهاي مقدس در زمينه‌هاي روحي ايفا مي‌نمايند. آنگاه كه فرد به مسجد وارد مي‌شود، در فضاي آكند ه از قداست و طهارت، كانوني ساده و عاري از پيرايه‌هاي مادي اما انباشته از جلوه‌هاي معنوي و الهي، قرار مي‌گيرد. با آن كه عمل اشتباه در همه جا نكوهيده و زشت است، اما در مسجد قباحتي دوچندان دارد. از اين رو، فرد بايد تلاش و كوشش بيشتري در جهت آلوده نشدن به گناه، به زبان نياوردن سخنان ظالمانه، تجاوز نكردن به حقوق ديگران، عدم ارتكاب به جرايم و آسيب‌هاي اجتماعي در چنين اماكن مقدسي انجام دهد. در حقيقت مراقبت براي به كار بستن چنين اموري، خود نوعي تمرين انجام كارهاي خير و دوري از بدي‌ها و برقراري امنيت در اجتماع است.
به واسطه‌ي برخورداري مساجد از روحيه گروهي، آثار سازنده و تربيتي حضور در مساجد، به تدريج به ديگر اعمال فرد و عملكرد ساير افراد نيز سرايت مي‌كند.
افزون بر آنچه گذشت، مساجد معمولاً جايگاه طرح مشكلات و نارسايي‌هاي اجتماعي است. به طور طبيعي حضور در چنين اماكني، روح تعهد و دردمندي را در فرد و افراد مي‌دمد.
پرورش اين رفتار پسنديده در اشخاص، خود، نوعي مبارزه با روحيه بي‌تعهدي و بي‌تفاوتي است؛ يعني روحيه‌اي كه هرگاه در افراد جامعه به ويژه نسل جوان پيدا شود، آسيب‌هاي اساسي بر پيكره امنیت آن جامعه وارد مي‌آورد.